Türkiye Ticaret Merkezleri Desteği

Ekonomi Bakanlığı’nın 2023 yılı ihracat stratejisi hedefleri doğrultusunda verilecek desteklerden  olan Türkiye Ticaret Merkezleri Desteği, yurtdışında ofis,showroom,temsilcilik gibi tanıtım merkezleri açamadığı için kendi ürünlerini tanıtma imkanı bulamayan firmaların yabancı pazarlara açılabilmesini hedeflemekte olup başta sanayicileri ve ihracatçıları kapsamak üzere, yurtdışı müteahhitleri, tasarımcıları ve ihracat yapmak isteyen diğer kesimleri desteklemek amacıyla hayata geçirilmek istenen teşvik uygulamalarındandır.  Söz konusu uygulama kapsamında , hiç ihracat yapmamış olan firmaların ihracat ile ilgili bilgilendirilmesinden başlayarak global markaların oluşturulmasına kadar birçok konuda destek verilmesi planlanmaktadır. Türkiye Ticaret Merkezlerinin kendisinin ve üyelerinin tanıtım ve pazarlamasının yapılmasında aktif olarak rol alacağı, kullanıcı firmaların kendi ürünlerini bireysel olarak tanıttığı takdirde tanıtım desteğinden faydalanabileceği ve firmalara sunulan bu türlü hizmetlerin, Ticaret müşavirliklerinin koordinasyonu ve denetiminde çalışılması dolayısıyla iyileştirilmesinin mümkün olacağı ifade edilmektedir.

Firmaların yurtdışında açtıkları ofis, mağaza, showroom gibi birimlerin kira giderleri ve yurtdışı tanıtım harcamaları halihazırda “2010/6 sayılı Yurt Dışı Birim Marka ve Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ” kapsamında desteklenmektedir. Bu desteklere ek olarak, oluşturulacak ticaret merkezleri aracılığı ile bu merkezlerde yer alan şirketlerin ve ürünlerin tanıtım ve pazarlarda etkin olması amaçlanmaktadır. Bu konu ile ilgili olmak üzere “2014/3 sayılı Yurt Dışı Birim, Marka ve Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2010/6)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ”, 12/12/2014 tarihli 29203 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 

Yurt Dışı Birim, Marka ve Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ’de Türkiye Ticaret Merkezleri, “Kuruluş ve işleyişine ilişkin usul ve esasları bakanlıkça belirlenen, işletici şirket tarafından yurtdışında açılan, kullanıcı şirketlerin Türkiye’de üretilen ürünlerinin tanıtım ve pazarlamasında etkinlik sağlanması amacıyla mağaza/ofis/depo/showroom birimlerini bulunduran ve danışmanlık/iş geliştirme hizmetlerinin sunulduğu merkezler”  olarak tanımlanmıştır. İşletici şirket, Türkiye Ticaret Merkezini kuran ve işleten yurtdışında yerleşik şirket; kullanıcı şirket ise, bu merkezlerde faaliyet gösteren ülkemizde yerleşik ihracatçı şirketler ve ve bu şirketlerin organik bağının bulunduğu yurtdışında yerleşik şirketleri, şubeleri, temsilcilikleri ifade etmektedir. İşletici şirket, ilgili ülkede doğrudan kurulabileceği gibi Türkiye’de kurulan bir şirket tarafından da kurulabilecektir. İşbirliği kuruluşlarının ya da Türkiye’de kurdukları şirketin, işletici şirketteki payı yüzde elli birden az olamayacak olup, ticaret merkezinin açıldığı ülkenin ulusal mevzuatı kapsamındaki sınırlamalar da bundan muaf tutulacaktır.

Türkiye Ticaret Merkezlerinin, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), Türkiye İhracatçılar Meclisinin Türkiyede kurduğu şirketi veya Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İşbirliği Kuruluşları ortaklığında kurulabileceği belirtilmektedir. İlgili İşbirliği Kuruluşları ise Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, İhracatçı Birlikleri, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Organize Sanayi Bölgeleri, İşveren Sendikaları, sektörel dış ticaret şirketleri, imalatçıların kurduğu dernek ve kooperatifler, teknoloji geliştirme bölgeleri gibi kuruluşlar olabilecektir. Türkiye Ticaret Merkezleri desteğinden yararlanabilmek için firmaların, üyesi bulundukları işbirliği kuruluşuna talepte bulunması ve sonrasında TİM veya TİM’in Türkiye’de kurduğu şirket yahut TİM ile işbirliği kuruluşu ortaklığında Türkiye’de kurulan şirket tarafından bir proje ile Bakanlığa başvurulması gerekmektedir. Başvuru yapıldıktan sonra Bakanlık tarafından uygun görülen proje destek kapsamına alınacaktır. Destek sürecinin bir sonraki adımı ise TİM tarafından ya da TİM ile işbirliği kuruluşu ortaklığında işletici şirketin kurulması olacaktır. Kullanıcı şirket, işletici şirket vasıtasıyla Türkiye Ticaret Merkezinde faaliyet gösterecektir.

Türkiye Ticaret Merkezleri Desteği kapsamında yapılacak olan destek ödemesi ise Türkiye İhracatçılar Merkezi’ne ya da Türkiye’de kurulan şirkete yapılacaktır. Destek ödemesi, İşbirliği Kuruluşlarının ya da Türkiye’de kurdukları şirketin işletici şirketteki ortaklık oranına göre hesaplanacaktır.

Türkiye Ticaret Merkezlerinin faaliyetleri, Ticaret müşavirliğinin koordinasyon ve denetiminde yürütülecek olup Ticaret Müşavirlikleri yahut Ticaret Ateşeliklerince ilk destek başvurusundan itibaren her destek yılı bitiminde bizzat yerinde incelenecek ve gerçekleştirilen faaliyetlerin mevzuata uygunluğuna dair hazırlanan rapor Bakanlığa sunulacaktır. Faaliyetleri uygun görülmeyen ve/veya performansı yeterli olmayan ticaret merkezleri, destek kapsamından çıkarılacaktır. Türkiye İhracatçılar Meclisi de, her destek yılı bitiminde, destek kapsamındaki ticaret merkezine ilişkin yıllık faaliyet raporu hazırlayıp Bakanlığa sunacaktır.

Türkiye Ticaret Merkezlerinin açılacağı ülkeler, firmaların taleplerine göre belirlenecek olup projeler de işbirliği kuruluşlarının üyelerinin talepleri doğrultusunda oluşturulacaktır. Ticaret merkezlerine verilecek olan destek oranı, ticaret merkezlerinin Ekonomi Bakanlığının belirlemiş olduğu öncelikli ülkelerde yahut bu ülkelerin dışında kalan ülkelerde açılmış olması durumlarına göre farklılık arz edecektir.

İlgili tebliğin 17/B maddesinde, Türkiye Ticaret Merkezlerinin net kira ve vergilerinin yüzde altmış oranında ve Türkiye Ticaret Merkezi başına yıllık en fazla bir buçuk milyon dolarına kadar olan kısmının; Türkiye Ticaret Merkezinin işletici şirket tarafından satın alınması halinde ise satın alma bedelinin yüzde altmışının en fazla altı milyon dolara kadar destekleneceği ve verilecek satın alma desteğinden ödenmiş olan kira destek miktarının düşüleceği belirtilmiştir. Satın alma desteği verilen bir Türkiye Ticaret Merkezinin daha sonra satılması durumunda ise satış bedelinin verilen destek oranındaki miktarının, ödenen destek tutarından az olmaması şartıyla, satış bedelinin tahsil edildiği ayı takip eden ay içinde Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’na geri ödenmesi gerekecektir. Bununla birlikte, Türkiye Ticaret Merkezinin yurtdışı tanıtım harcamalarının, yüzde altmış oranında ve yıllık en fazla üç yüz bin dolarına kadar destekleneceği de bu tebliğde hüküm altına alınmıştır.

Bakanlıkça, yurtdışında ticaret merkezini kuran ve işleten işletici şirketin, İngilizce veya o ülkenin dilini konuşabilme ve yazabilme yeterliliğine sahip olup konusunda yükseköğrenim görmüş ve en az beş yıl iş tecrübesini haiz olan genel müdür, avukat, mali müşavir ve sektör uzmanı olmak üzere bir Türkiye Ticaret Merkezi bünyesinde on kişinin brüt ücretinin, yüzde altmış oranında ve üst limit yıllık beş yüz bin dolar olacak şekilde destekleneceği; Türkiye Ticaret Merkezinde yer alan kullanıcı şirketlerin ise tanıtım desteğinden yararlandırılıp kira ve istihdam giderleri desteğinden yararlandırılmayacağı belirtilirken, işletici şirkette istihdam edilen personelin hukuk, mali konular, pazarlama ve sunulan diğer hizmetlerinden istifade edeceği ifade edilmektedir.

İlgili tebliğin 17/C maddesine göre, 17/B maddesi kapsamında yer alan kira, tanıtım ve istihdam giderleri, verilen desteğin ilk ayından itibaren başlamak üzere beş yıllık süre ile desteklenecek olup ilk beş yıllık performansı olumlu bulunan Türkiye Ticaret Merkezine, toplam destek süresi on yılı aşmamak koşulu ile beş yıla kadar ilave destek süresi verilebilecektir.

Sonuç olarak Türkiye Ticaret Merkezlerinin, yeni ve süreklilik arz eden bir yapı olarak ofisler ve teşhir salonlarıyla Türkiye’nin, ihracatçı firmaların ve Türk ürünlerinin tanıtım üssü, depo ve antrepo hizmetleri ile lojistik merkezi olması, hukuki ve mali danışmanlık hizmetleri ve pazara giriş hizmeti ile aktif hukuki ve mali danışmanlık birimi olarak önemli görevler icra etmesi düşünceleriyle bilgi eksikliği, güvenlik, yeterli finansal desteğe sahip olamama gibi sebeplerle yurtdışında tek başına birim açma imkanı bulamayan Türkiye'deki ihracatçı firmaların yurtdışı pazarlara girebilmesi için ofis, showroom, depo gibi alanlar açmasına yardımcı olunması; kullanıcı şirketlerin birim kira desteği başvurusundan kurtulma imkanı bulması ve akabinde bürokratik işlemlerin azalması; şirketlerin yurtdışı pazarlara giriş için sahip olması gereken hukuki ve operasyonel desteğe daha az maliyet ile erişebilmesi; kullanıcı şirketlerin, ticaret merkezlerinde istihdam edilecek personelin hukuksal ve mali alanlar ile sunulacak diğer hizmetlerinden faydalanabilmesi amaçlanmaktadır.